Mọi người theo dõi khi tàu container Doris Ocean rời khỏi Cảng Los Angeles, tại Los Angeles, ngày 28 tháng 5 năm 2026.

Các mức thuế "ngày giải phóng" toàn cầu của Tổng thống Donald Trump đã bị tòa án bác bỏ, làm tan vỡ nền tảng của chương trình thương mại của ông. Một số chuyên gia thương mại cho rằng các mức thuế mới nhất của ông có thể gặp phải số phận tương tự — và chúng đã phải đối mặt với thách thức pháp lý đầu tiên.

Vào thứ Sáu, chính quyền Trump đã áp đặt các mức thuế rộng rãi đối với hàng hóa từ hơn 80 quốc gia, cáo buộc rằng họ đã không cấm hiệu quả việc sử dụng các thực hành lao động cưỡng bức.

Các mức thuế mới nhất — áp dụng cho các đối tác thương mại chiếm 99,4% thương mại của Hoa Kỳ — được đưa ra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, cho phép chính phủ áp đặt thuế nhập khẩu để đối phó với các hành vi thương mại không công bằng.

Điều khoản 301 đã được sử dụng nhiều lần qua các chính quyền tổng thống để đe dọa hoặc áp đặt thuế quan — bao gồm cả đối với Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump. Nhưng Trump đang "sử dụng điều khoản này theo một cách cơ bản khác biệt," Peter Harrell, học giả thỉnh giảng tại Viện Luật Kinh tế Quốc tế của Trung tâm Luật Đại học Georgetown, nói với CNBC.

Điều khoản 301 "không bao giờ được dự định để tổng thống chỉ đơn giản viết lại toàn bộ biểu thuế" và áp đặt các mức thuế "vĩnh viễn", Harrell nói, đồng thời cho biết việc sử dụng gần đây nhất của Trump có thể "chắc chắn" bị tòa án bác bỏ.

Trump dường như coi Mục 301 là một con đường quan trọng để áp đặt thêm thuế quan. Vào thứ Sáu, ông tuyên bố rằng Hoa Kỳ sẽ "ngay lập tức" bắt đầu một cuộc điều tra theo Mục 301 đối với EU để trả đũa các khoản phạt nặng mà EU đã áp đặt lên các tập đoàn công nghệ của Mỹ. Đây là động thái mới nhất trong hàng loạt hành động thuế quan mà Trump đã thực hiện trong những ngày gần đây, bao gồm áp đặt thuế 25% lên hàng nhập khẩu từ Brazil — cũng thông qua Mục 301 — và cam kết áp thuế 50% lên một số hàng hóa từ Canada.

Cuộc chiến pháp lý về các mức thuế mới nhất đã bắt đầu. Chỉ vài giờ sau khi chúng có hiệu lực, hai doanh nghiệp nhỏ đã kiện, lập luận rằng chính phủ đang sử dụng Mục 301 như một cái cớ để tái tạo lại chế độ thuế quan toàn cầu mà Tòa án Tối cao đã bác bỏ năm tháng trước đó.

Vụ kiện mới, được đệ trình tại Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ, lưu ý rằng thuế quan theo Mục 301 có hiệu lực ngay khi một loạt thuế quan khác hết hạn.

Những nghĩa vụ đã hết hạn, được đưa ra theo Mục 122 của luật năm 1974, đã được Trump công bố chỉ vài giờ sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ thuế quan toàn cầu của ông vào ngày 20 tháng 2. Bằng cách sử dụng quyền hạn theo Mục 122, những thuế quan đó có ngày kết thúc được ấn định.

Tòa án cấp cao đã phán quyết rằng luật mà Trump đã sử dụng để đơn phương áp đặt thuế quan lên gần như mọi quốc gia khác — Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế, hay IEEPA — thực tế không cho phép hành động đó.

Vụ kiện hôm thứ Sáu lập luận rằng các mức thuế mới của Trump, mặc dù có mục đích nhằm giải quyết các thực hành lao động cưỡng bức, nhưng "được thiết kế để duy trì chế độ thuế quan rộng lớn tương tự mà Tòa án này và Tòa án Tối cao đã cho rằng Quốc hội không cho phép."

Đơn kiện cho biết Điều 301 "không phải là một sự ủy quyền độc lập để đánh thuế hầu hết tất cả các mặt hàng nhập khẩu từ hầu hết tất cả các đối tác thương mại với các mức thuế được chọn để tái tạo chế độ thuế IEEPA bị vô hiệu hóa thay vì loại bỏ các thực tiễn nước ngoài đã được xác định."

Chính quyền Trump đã khẳng định rằng họ không chỉ đơn thuần tìm cách hồi sinh "ngày giải phóng" của mình.

Một quan chức cấp cao trong chính quyền cho biết trong một cuộc gọi với các phóng viên vào thứ Năm về thuế quan rằng việc giải quyết lao động cưỡng bức "là điều mà Tổng thống Trump đã tập trung vào ... trong nhiều năm."

Về thời gian, quan chức này cho biết, "Chúng tôi đang thực hiện điều này ngay lúc này thực sự để tránh sự phức tạp."

Một phát ngôn viên của Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ đã không ngay lập tức trả lời yêu cầu từ CNBC tìm kiếm bình luận về vụ kiện.

Vụ kiện mới được đưa ra bởi Trung tâm Tư pháp Tự do, tổ chức đã đại diện cho các nguyên đơn trong thách thức thành công việc Trump sử dụng IEEPA.

Tổ chức phi lợi nhuận pháp lý cho rằng chính quyền Trump "không thể duy trì một chính sách thuế quan toàn cầu đã được định trước chỉ bằng cách chuyển từ điều luật này sang điều luật khác."

Các chuyên gia khác được CNBC liên hệ cũng đồng ý.

"Theo quan điểm của tôi, các mức thuế theo Mục 301 rõ ràng là bất hợp pháp," Kimberly Clausing, giáo sư luật thuế tại Trường Luật UCLA và là nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, cho biết qua email.

Kevin Breuninger